Konu: Ahmet Arif (1927-1991)

Ahmet Arif

1927'de Diyarbakır'da doğdu 2 Haziran 1991'de Ankara'da yaşamını yitirdi. Ortaöğrenimini Diyarbakır Lisesi'nde tamamladı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü öğrencisiyken 1950'de Türk Ceza Yasası'nın 141. maddesine aykırı davranmak suçlamasıyla tutuklandı. 1952'de gizli örgüt kurma iddiasıyla yine tutuklandı. 2 yıl hepsi hüküm giydi. Cezaevi günleri sona erince Ankara'ya yerleşti. Bir süre plan kopya teknisyeni olarak çalıştı. Ankara'daki gazete ve dergilerde teknik işlerle uğraşarak yaşamını kazandı. Gazetecilikten emekliye ayrıldı.
İlk şiiri "Millet" dergisinde yayınlandı. Asıl sanatını ve kişiliğini 1948-1954 arasında Yeryüzü Beraber Seçilmiş Hikayeler Yeni Ufuklar Kaynak dergilerinde yayınlanan şiirleriyle ortaya koydu. Ardından uzun bir suskunluk dönemine girdi. 1968 de Tek kitabı olan ‘’Hasretinden Prangalar Eskittim’’ yayınlanınca çok büyük bir yankı uyandırdı. Kitap yayınlanmasından sonraki 12 yılda 18 baskı yaptı. Orhan Veli’nin etkisinin sürdüğü bir dönemde şiire başlayan Ahmet Arif Nazım Hikmet’in açtığı yolda yürüdü. Ondan aldığı şiirselliği bir Anadolu duyarlılığı ve özlemiyle genişletti. Şiiri çoğunlukla türkülere dayalı görünse de halk kaynaklarının olanaklarını türkülerin ötesinde aradı.
Günümüz şiirini de büyük ölçüde etkiledi. Şiirinde ritmin büyük yeri vardır. Ama onda ritim sese değil söze dayandığından daha derinlere inerek büyük bir lirizmin kaynağı olur. Doğu Anadolu insan malzemesini bu lirizmin içinde yoğurarak gerçekçi şiirdeki didaktizm tehlikesini aşmayı bildi. Özellikle imge konusunda yaptığı sıçramayla genç şairlere örnek oldu.
Gazete ve dergilerde yayınlanan düzyazılarıyla da 1950 kuşağı olarak anılan şair ve yazarların büyük bölümünde izler bıraktı. Şiirlerinin çoğu bestelendi.

Edebi Eleştiri

Ahmet Oktay'ın Karanfil ve Pranga (İstanbul: Metris yayınları 1990) adlı çalışması Ahmed Arif şiiri üzerine yapılmış en detaylı çalışma olarak kabul edilir.
Ayrıca Muzaffer İlhan Erdost’un 'Üç Şair' adlı kitabında da Ahmet Arif şiirinin yorum ve çözümlemeleri bulunmaktadır.
Adiloş Bebe adlı şiiri Cem Karaca ve Moğollar tarafından şarkı yapılmıştır.


Şiir kitapları


· Hasretinden Prangalar Eskittim
· Yurdum Benim Şahdamarım



Şiirlerinden bazıları

• Akşam Erken İner Mahpushaneye
• Anadolu
• Ay Karanlık
• Bu Zindan Bu Kırgın Bu Can Pazarı
• Diyarbekir Kalesinden notlar ve Adiloş Bebenin Ninnisi
• Hani Kurşun Sıksan Geçmez Geceden
• Hasretinden Prangalar Eskittim
• İçerde
• Kara
• Karanfil Sokağı
• Leylim Leylim
• Merhaba
• Otuz Üç Kurşun
• Sevdan Beni
• Suskun
• Unutamadığım
• Uy Havar!
• Vay Kurban
• Yalnız Değiliz
  

Bestelenen şiirleri

• Ay Karanlık: Ahmet Kaya - Maviye Çalar Gözleri
• Hasretinden Prangalar Eskittim: Ahmet Kaya - Hasretinden Prangalar Eskittim
• Kara: Grup Ekin - De Be Aslan Karam
• Otuzüç Kurşun: Grup Baran - Otuzüç Kurşun
• Otuzüç Kurşun: Zülfü Livaneli - Kirvem
• Otuzüç Kurşun: Fikret Kızılok - Vurulmuşum
• Otuzüç Kurşun: Onur Akın - Otuzüç Kurşun
• Suskun: Fikret Kızılok - İki Parça Can
• Suskun: Ahmet Kaya - Suskun
• Unutamadığım: Grup Baran - Unutamadığım
• Uy Havar!: Ahmet Kaya - Oy Havar
• Vay Kurban: Grup Baran - Seni Sevmek Felsefedir
• Vay Kurban: Grup Yorum - Gün Ola
• İçerde: Rahmi Saltuk - Dağlarına Bahar Gelmiş Memleketimin

***


ADİLOŞ BEBENİN NİNNİSİ

Doğdun
Üç gün aç tuttuk
Üç gün meme vermedik sana
Adiloş Bebem
Hasta düşmeyesin diye
Töremiz böyle diye
Saldır şimdi memeye
Saldır da büyü

Bunlar
Engerekler ve çıyanlardır
Bunlar
Aşımıza ekmeğimize
Göz koyanlardır
Tanı bunları
Tanı da büyü

Bu namustur
Künyemize kazınmış
Bu da sabır
Ağulardan süzülmüş.
Sarıl bunlara
Sarıl da büyü.


***



ANADOLU

Beşikler vermişim Nuh'a
Salıncaklar hamaklar
Havva Ana'n dünkü çocuk sayılır
Anadoluyum ben
Tanıyor musun ?

Utanırım
Utanırım fukaralıktan
Ele güne karşı çıplak
Üşür fidelerim
Harmanım kesat
Kardeşliğin çalışmanın
Beraberliğin
Atom güllerinin katmer açtığı
Şairlerin bilginlerin dünyalarında
Kalmışım bir başıma
Bir başıma ve uzak
Biliyor musun ?

Binlerce yıl sağılmışım
Korkunç atlılarıyla parçalamışlar
Nazlı seher-sabah uykularımı
Hükümdarlar saldırganlar haydutlar
Haraç salmışlar üstüme
Ne Iskender takmışım
Ne şah ne sultan
Göçüp gitmişler gölgesiz!
Selam etmişim dostuma
Ve dayatmışım
Görüyor musun ?

Nasıl severim bir bilsen
Köroğlu'yu
Karayılanı
Meçhul Askeri
Sonra Pir Sultanı ve Bedrettini
Sonra kalem yazmaz
Bir nice sevda
Bir bilsen
Onlar beni nasıl severdi.
Bir bilsen Urfa'da kurşun atanı
Minareden barikattan
Selvi dalından
Ölüme nasıl gülerdi.
Bilmeni mutlak isterim
Duyuyor musun ?

Öyle yıkma kendini
Öyle mahzun öyle garip
Nerede olursan ol
İçerde dışarda derste sırada
Yürü üstüne - üstüne
Tükür yüzüne celladın
Fırsatçının fesatçının hayının
Dayan kitap ile
Dayan iş ile
Tırnak ile diş ile
Umut ile sevda ile düş ile
Dayan rüsva etme beni

Gör nasıl yeniden yaratılırım
Namuslu genç ellerinle
Kızlarım
Oğullarım var gelecekte
Herbiri vazgeçilmez cihan parçası
Kaç bin yıllık hasretimin koncası
Gözlerinden
Gözlerinden öperim
Bir umudum sende
Anlıyor musun ?


***
HASRETİNDEN PRANGALAR ESKİTTİM

Seni anlatabilmek seni
İyi çocuklara kahramanlara
Seni anlatabilmek seni
Namussuza halden bilmeze
Kahpe yalana
Ard- arda kaç zemheri
Kurt uyur kuş uyur zindan uyurdu
Dışarda gürül- gürül akan bir dünya
Bir ben uyumadım
Kaç leylim bahar
Hasretinden prangalar eskittim.
Saçlarına kan gülleri takayım
Bir o yana
Bir bu yana
Seni bağırabilsem seni
Dipsiz kuyulara
Akan yıldıza
Bir kibrit çöpüne varana
Okyanusun en ıssız dalgasına
Düşmüş bir kibrit çöpüne
Yitirmiş tılsımını ilk sevmelerin
Yitirmiş öpücükleri
Payı yok apansız inen akşamdan
Bir kadeh bir cigara dalıp gidene
Seni anlatabilsem seni
Yokluğun Cehennemin öbür adıdır
Üşüyorum kapama gözlerini


***
OTUZÜÇ KURŞUN

1.

Bu dağ Mengene dağıdır
Tanyeri atanda Van'da
Bu dağ Nemrut yavrusudur
Tanyeri atanda Nemruda karşı
Bir yanın çığ tutar Kafkas ufkudur
Bir yanın seccade Acem mülküdür
Doruklarda buzulların salkımı
Firari güvercinler su başlarında
Ve karaca sürüsü
Keklik takımı

Yiğitlik inkar gelinmez
Tek'e - tek doğüşte yenilmediler
Bin yıllardan bu yana bura uşağı
Gel haberi nerden verek
Turna sürüsü değil bu
Gökte yıldız burcu değil
Otuzüç kurşunlu yürek
Otuzüç kan pınarı
Akmaz
Göl olmuş bu dağda

2.

Yokuşun dibinden bir tavşan kalktı
Sırtı alacakır
Karnı sütbeyaz
Garip ikicanlı bir dağ tavşanı
Yüreği ağzında öyle zavallı
Tövbeye getirir insanı
Tenhaydı tenhaydı vakitler
Kusursuz çırılçıplak bir şafaktı

Baktı otuzüçten biri
Karnında açlığın ağır boşluğu
Saç sakal bir karış
Yakasında bit
Baktı kolları vurulu
Cehennem yürekli bir yiğit
Bir garip tavşana
Bir gerilere

Düştü nazlı filintası aklına
Yastığı altında küsmüş
Düştü Harran ovasından getirdiği tay
Perçemi mavi boncuklu
Alnında akıtma
Üç topuğu ak
Eşkini hovarda kıvrak
Doru seglavi kısrağı
Nasıl uçmuşlardı Hozat önünde!

Şimdi böyle çaresiz ve bağlı
Böyle arkasında bir soğuk namlu
Bulunmayaydı
Sığınabilirdi yüceltilere
Bu dağlar kardeş dağlar kadrini bilir
Evvel Allah bu eller utandırmaz adamı
Yanan cıgaranın külünü
Güneşlerde çatal kıvılcımlanan
Engereğin dilini
Ilk atımda uçuran
Usta elleri

Bu gözler bir kere bile faka basmadı
Çığ bekleyen boğazların kıyametini
Karlı yumuşacık hıyanetini
Uçurumların
Önceden bilen gözleri
Çaresiz
Vurulacaktı
Buyruk kesindi
Gayrı gözlerini kör sürüngenler
Yüreğini leş kuşları yesindi

3.

Vurulmuşum
Dağların kuytuluk bir boğazında
Vakitlerden bir sabah namazında
Yatarım
Kanlı upuzun

Vurulmuşum
Düşüm gecelerden kara
Bir hayra yoranım çıkmaz
Canım alırlar ecelsiz
Sığdıramam kitaplara
Şifre buyurmuş bir paşa
Vurulmuşum hiç sorgusuz yargısız

Kirvem hallarımı aynı böyle yaz
Rivayet sanılır belki
Gül memeler değil
Domdom kurşunu
Paramparça ağzımdaki

4.

Ölüm buyruğunu uyguladılar
Mavi dağ dumanını
ve uyur-uyanık seher yelini
Kanlara buladılar
Sonra oracıkta tüfek çattılar
Koynumuzu usul-usul yoklayıp
Aradılar
Didik-didik ettiler
Kirmanşah dokuması al kuşağımı
Tespihimi tabakamı alıp gittiler
Hepsi de armağandı Acemelinden

Kirveyiz kardeşiz kanla bağlıyız
Karşıyaka köyleri obalarıyla
Kız alıp vermişiz yüzyıllar boyu
Komşuyuz yaka yakaya
Birbirine karışır tavuklarımız
Bilmezlikten değil
Fıkaralıktan
Pasaporta ısınmamış içimiz
Budur katlimize sebep suçumuz
Gayrı eşkiyaya çıkar adımız
Kaçakçıya
Soyguncuya
Hayına

Kirvem hallarımı aynı böyle yaz
Rivayet sanılır belki
Gül memeler değil
Domdom kurşunu
Paramparça ağzımdaki

5.

Vurun ulan
Vurun
Ben kolay ölmem
Ocakta küllenmiş közüm
Karnımda sözüm var
Haldan bilene
Babam gözlerini verdi Urfa önünde
Üç de kardaşını
Üç nazlı selvi
Ömrüne doymamış üç dağ parçası
Burçlardan tepelerden minarelerden
Kirve hısım dağların çocukları
Fransız Kuşatmasına karşı koyanda

Bıyıkları yeni terlemiş daha
Benim küçük dayım Nazif
Yakışıklı
Hafif
İyi süvari
Vurun kardaş demiş
Namus günüdür
Ve şaha kaldırmış atını

Kirvem hallarımı aynı böyle yaz
Rivayet sanılır belki
Gül memeler değil
Domdom kurşunu


***


YURDUM BENİM ŞAHDAMARIM

Engereğin dişlerine işledim
Ağu dişlerine
Oluklu çentik
Ve vurgun
Gözleri bir çift cehennem
Burnuna kan tütmüş
Pars bıyığına
Dağın pulat yüreğine işledim
Şimşeğin masmavi usturasına
Sevdanı usul-usul
Sevdanı mısra-mısra
Lo ben seni hapislerde sevmişim
Ben seni sürgünlerde
Yurdum benim şahdamarım

Yücende buzul
Ve kar
Maviş dağ tavşanları
Gün vuranda alaran
Zemheri yılanları
Ve yahut bir hışımla
Öyle çakılan
Sonsuzluğun yakışığı kartallar

Başım gözüm üstünesin
Suskum avazım üstüne
Adından başka silah
Yazgından başka günah
Daha yazmamış
Hiçbir gizli dosyada
Hiçbir açık kitapta

33 Kurşun
[YOUTUBE]Ji5Qyb1tolU[/YOUTUBE]

Hasterinden Prangalar Eskittim
[YOUTUBE]pSBBDeFfEYg[/YOUTUBE]

Adiloş Bebe
[YOUTUBE]P3LkZ1LMmTE[/YOUTUBE]

	Share		Tweet