Cahiliyye; insanin insan iradesinin disindaki unsurlar üzerinde toplanmasini temine çalisan insani insana ve topluma köle yapan bir sistemin; beseriyeti Allah'a ibadetten uzaklastirip herhangi bir adla anilan beserî sistem ve prensiplere itaata zorlayan yönetimin adidir. Insanlari kavimlere renklere tarihlerinin karanlik çagi efsanelerine yönlendiren ayri ayri dil farkliligi sebebiyle ümmet suurundan uzaklastirmaya çalisan her türlü despotizm cahiliyenin bir görüntüsüdür. Kisaca cahiliyye Allah'in hükmünden baska hüküm arayan ve Allah'in hükmünden baska hükme riza gösterenlerin tavri hayat biçimi ve sistemidir.

EBREHENIN KULLEYS KILISESINI YAPTIRISI ve KABE'YI YIKMAYA KALKISMASI

Habes Necasi nin Yemen Valisi ve Kumandani Eryat'i öldürerek yerine gecen Ebrehetülesrem Hiristiyandir. Halkin Hacc Mevsiminde Hacca gitmeye hazirlandiklarini görünce: "Halk nereye gidiyorlar?" diye sordu. "Mekke'deki Beyt-i Harami Hacc etmege gidiyorlar!" dediler.Ebrehe "O Beyt neden yapilmistir?" diye sordu.

"Tastan yapilmistir" dediler.Ebrehe "Onun Üzerine ne örtülmüstür?" diye sordu."Bu ülkeden giden Vasail'den (çizgili ince Yemen kumasindan) örtülmüstür. " dediler.Ebrehe "Mesih üzerine yemin ederim ki: ben size ondan daha iyisini yapacagim ! ' ' dedi.Kayser'e yazarak San'a'da bir kilise yapmak istedigini bildirdi ve bu hususta kendisine yardim edilmesini istedi.Kayser Ebrehe'ye sanatkarlarla Mermer ve mozaik gönderdi.Ebrehe meshur Me'rib Kraliçesi Belkisin metrük sarayindan da ise yarayan tas mermer gibi ne varsa hepsini San'a'ya tasittirdi.

Kilisenin insasini çok siki tuttu. Iscilerden her hangi birisi günes dogmadan isinin basinda bulunmayacak olursa Ebrehe'ye götürülür o da ceza olarak o isçinin elini keserdi!

Nitekim isçilerden birisi isinin basina erkence gelmekte gecikmis günes dogmustu.Cezadan bagislanmasini Ebrehe'den rica etsin diye ihtiyar annesini deyaninda getirmisti.Kadincagiz oglunun mazeretini arz edip bagislanmasini dilemisse de Ebrehe "Ben kendimi yalanci çikaramam!" diyerek isçinin elinin kesilmesini emirtti.Bunun üzerine ihtiyar kadin. Demir baltanla vur (elleri kollari kes) bakalim dedi.

Bu gün hakimiyet senin amma her zaman senin degildir. Yarin senden baskasiinin olacaktir ! ' dedi . '

Ebrehe "Onu yanima getiriniz!" dedi. Getirilince kadina "Bu Kirallik benden baskasina da geçecek midir?"diye sordu.Kadin hiç çekinmeden ` `Evet ! ' dedi.Ebrehe Kuleys kilisesinin üzerine cikinca Aden denizini göre bilecek derecede yükseltmek niyetinde idi. Fakat "Bu günümden sonra tas üstüne tas koymayacagim!" diyerek kadinin oglunun elini kesmekten vaz geçti. Halki da çalismaktan af etti Yapilan Kilisenin disindan yüksekligi alt mis zira' idi. 0çten on zira' doldurulmustu.Kiliseye mermer merdivenle çikilmakta idi.Kilise hisarla çevrilmisti Kilise ile hisar arasindaki açiklik her tarafindan iki yüz zira' idi. Kilisenin duvarlari Yemenlilerin Cerup dedikleri süslü taslarla örülmüstü. Taslarin aralarina burçlari andiran ve birbiri içine girmis müselles seklinde yesil kirmizi beyaz sari ve kara taslar konmustu.Kilisenin bütün duvarlari yuvarlak biçiminde kara aban us agaçlari ile bölünmüstü

Agaçlar bir adamin kucaklayabilecegi kalinlikta idi.Örülen mermerlerin yüksekligi bir zira' idi.Mermerlerin Üzerine San'a daginin parlak kara taslarindan onlarin üzerine parlak sari taslarindan onlarin üzerine de parlak ak taslarindan örülmüstü .Kulleys kilisesinin duvarlarinin kalinligi alti zira' kapisinin yüksekligi on zira ' genisligi dört zira' idi.

Ebrehe kilisenin kapisinin üzerini altin levhalarla kaplatti. altin çivileri birbirlerinden mücevherlerle ayirdi.

Kapiya kirmizi büyük bir yakut yerlestirdi.Kulleys kilisesinin kapisindan girilince 40x80 zira' genisliginde nakisla sac agacindan gümüs altin çivilerle tavanlanmis bir ev vardi.Buradan da sag ve sol taraflardan uzunlugu 40 zira'kadar olan bir sofaya girilmekte idi. Sofanin direkleri cini ile kaplanmisti.Sofadan 30X30zira'genisliginde bir kubbeye girilirdi.Kubbenin duvarlari cini ile kaplan mis olup içinde altin gümüs ile süslenmis çelik levhalar bulunmakta idi.Kubbede günesin dogdugu tarafta 1O X 1O zira genisliginde alaca renkte kara mermer konulmus olup Günes vurdugu zaman içeriden kubbeye bakanlarin gözlerini almakta ve günesin ayin isigini k u b b e n i n içine aks ettirmekte idi.

HALKIN KULLEYS KILISESINI TAVAF VE ZIYARETE ÇAGIRILISI

Ebrehe Kulleys kilisesini yaptirdiktan sonra ona kapicilar bakicilar da tayin etti.Kulleys'in içinde buhur yakilmaga baslandi Kisa zamanda isten misk bulasigindan duvarlar kararip mücevherler görünmez oldu. Ebrehe emr etti. Halk Kulleys'i tavaf ve ziyarete basladilar Ebrehe ayni zamanda bütün Yemen ülkesinde bulunanlara Kulleys'i hacc ve ziyaret etmeleri gerektigini ilan etti.Bu Araplarin çok agrina gitti.Kulleys kilisesine ve onu yaptiran Ebrehe'ye kin bagladilar Hatta bir bedevi Arap Kulleys kilisesinin içerisine pisledi.Bazi Arap kabilelerinden Arabiler Kulleys kilisesinde çalisan hademeleri sarhos ederek kilise içerisine kokmus lesler pislikler attilar.Bunu duyan Ebrehe kizarak bunu muhakkak Araplar yapmistir diyerek öfkelendi ve Kabe'yi yikmak için Necasiden yardim istedi.Necasi yardim maksadiyla elinde bulunan ogünün en iri Fili olan Mahmud`u ve askerlerini gönderdi. Ve Ebrehe Kabe'yi yikmak için yola çikti

Kaynak: Islam tarihi