Konu: Besteciler ve biyografileri

Ethem Zeki Ün ( 1910)
İlk müzik derslerini babası Zeki Üngör'den alan çağdaş Türk müziği bestecisi kemancı ve eğitimci Ethem Zeki Ün 1910 yılında İstanbul'da doğdu. Müzik eğitimini Paris'te Ecole Normal De Musique te George Enesco Georges Dantelet ve Jacques Thibaut'nun öğrencisi olarak yaptı. Yurda döndüğünde Ankara'da Riyaseti Cumhur Orkestrası şef yardımcısı ve Musiki Muallim Okulunda keman öğretmeni olarak görev aldı. Daha sonra İstanbul Öğretmen Okuluna atandı. Çapa Öğretmen okuluna bağlı olarak Yıldız'da açılan ortaokul üstü altı yıllık müzik okulunda keman ve orkestra sınıfı öğretmenliği yaptı. Uzun yıllar İstanbul Devlet Konservatuarı'nda yaptığı keman; viola ve orkestra sınıfı öğretmenliğiyle Türk müziği evrenine pek çok değerli kemancı müzisyen verdi. En son Atatürk Eğitim Enstitüsü Müzik Bölümünde yine keman viola ve orkestra sınıfı öğretmenliği yaparak kırk çalışma yılını tamamladı.
Yaşamı süresinde eşi pianist Verda Ün'le birlikte yurdun çeşitli yerlerinde konserler verdi ve orkestralar yönetti. Yetiştirdiği keman sanatçıları yanında eğitim alanında bilgi ve becerilerini aktardığı sayısız öğrencilerine Türkiye'de müzik kültürünün gelişmesinde çaba göstermeleri için yön verdi. Tek sesliliğin dar olanaklarından kurtulma ve evrendeki san'at akımlarına parelel bir çalışmayı öngörerek eserler verdi.
Türk folklörünün gerek melodik gerek ritm alanındaki özelliklerini belirten ulusal karakterdeki yapıtlarının yanında yeni araştırmalara dayanan ve dinleyeni zihinsel çaba göstermeye yönelten eserler verdi.
Çalışmalarını sonuna dek sürdüren değerli Ekrem Zeki Ün'e en büyük desteği eşi pianist Verda Ün verdi.

Evin İlyasoğlu
İstanbul'da doğdu.Yedi yaşında Marie Çobangil ile piyano derslerine başladı.1957-1963 yılları arasında İstanbul Belediye Konservatuvarı piyano bölümünde Özen Veziroğlu Şerif Yüzbaşıoğlu ve Raşit Abet'in öğrencileri oldu. Öğrenciliği boyunca ve konservatuvardan ayrıldıktan sonra da özel olarak Ferdi Ştatzer ile piyano çalışmalarını sürdürdü.

1966 da Arnavutköy Amerikan Kız (Robert) Kolejinden Halide Edip Adıvar Edebiyat Ödülü ile mezun oldu. 1968 yılında seçici kurul üyelerini Asım Bezirci Berna Moran ve Mehmet Fuat'ın oluşturduğu Yeni Dergi Eleştiri Yarışmasında Nazım Hikmet'in şiirini müziksel yönden incelediği Salkımsöğütün Türküsü başlıklı denemesi ile birincilik aldı. 1969 ile 1971 yılları arasında ABD Michigan Devlet Üniversitesinde Müzik Eleştirisi ve Karşılaştırmalı Müzik Tarihi seminerlerine katıldı. 1973 ile 1993 yılları arasında İstanbul Radyosunda açıklamalı Klasik Batı Müziği programları hazırlayıp sundu. Bu haftalık programlardan bazıları Çağdaş müziğin Öncüleri Yeni Tını Yeni Müzik Mitolojiden Müziğe Müzikte Etkileşim ve Bestecilerimizle Söyleşiler başlıklarını taşır. Çağdaş Müzikte Folklor adlı Radyo programları dizisi ile 1978 yılının Türk Dil Kurumu Radyo ve TV Dil Ödülü Õnü kazandı. 1982 ile 1992 yılları arasında TRT televizyonunda Müzikte Arayışlar Müzik Söyleşileri Müzik Dünyamızdan Dünden Yarına Müzik gibi televizyon dizilerini hazırlayıp sundu. 1997 Habitat II Kapsamında İstanbul'un Müziği sergisini hazırladı.

1968'den bu yana Milliyet Sanat Soyut Somut Türk Dili Yeni Gündem Sanat Dünyamız Söz Güneş Cumhuriyet Skylife Vizyon Kapris Çalıntı Albüm gibi birçok dergi ve gazetede eleştiri inceleme ve söyleşi yazıları yer aldı. Halen Boğaziçi Üniversitesi öğretim görevlisi ve Cumhuriyet gazetesinin sürekli müzik yazarıdır. Prof. Dr. Eyüp İlyasoğlu ile evlidir ve Ekin adında bir kızı vardır

Diğer Kitapları

Yirmibeş Türk Bestecisi - Twentyfive Turkish Composers (Pan Yayıncılık 1989) Müziğin Kanatlarında Söyleşiler (Pan Yayıncılık1992) - İlhan Usmanbaş'a Armağan (Sevda Cenap And Vakfı Yayınları 1994) - Zaman İçinde Müzik-kitaba ekli 10 adet kompakt disk ve kaset örnekleriyle-(Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık 1994 beşinci baskı 1998) - Cemal Reşit Rey Müzikten İbaret Bir Dünyada Gezintiler - kitaba ekli iki kompakt disk-(Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık1997) - Galatasaraylı Besteciler -kompakt disk ile- (İyi Şeyler/ Müzikotek 1997) - Necil Kazım Akses Minyatürden Destana Bir Yolculuk - kitaba ekli iki kompakt disk-(Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık 1998) - Çağdaş Türk Bestecileri - Contemporary Turkish Composers (Pan Yayıncılık 1998)

Basında Evin İlyasoğlu

Ulaşılması her açıdan zor olan bir müziğin gazeteciliğini yapmak konuyu incelemek kitapları yayımlamak da bir o kadar zor olsa gerek. Evin İlyasoğlu bu konuda gerçek bir misyoner.Konuyu müthiş bir titizlikle incelediği gibi inanılmaz bir çalışkanlıkla sık sayılabilecek aralıklarla eserler yayımlıyor. Metin Solmaz Cumhuriyet Gazetesi Kitap Eki. (8/10/1998)

İlyasoğlu'nun kitapları cumhuriyet döneminde müzikte yapmaya çalıştığımız kalkınmanın aşamalarını ve yetiştirdiğimiz sanatçıları gün ışığına çıkarmaktadır. Önder Kütahyalı Cumhuriyet Gazetesi Kitap Eki. (8/10/1998)

Evin İlyasoğlu bestecilerin sadece müzik dünyalarıyla ilgilenmiyor onları toplum içinde herhangi bir kültür savaşçısı olarak görüyor.Yeşim Nur Yeni Yüzyıl Gazetesi (7/10/1998)

Hikmet Şimşek ( 1924)- (12.10.2001)
1924'te Siirt'in Pervari ilçesinde doğdu. Müziğe ilgisi nedeniyle 1946 yılında Harbokulu'ndan ayrılarak Ankara Devlet Konservatuvarı'nın kompozisyon bölümüne giren Hikmet Şimşek E. Zuckmayer ve Ferit Alnar ile çalıştıktan sonra Adnan Saygun'un öğrencisi oldu. 1953'te mezun olan ünlü sanatçı aynı konservatuvara öğretmen olarak atandı. Konservatuvar orkestra ve korosunu yöneterek şefliğe ilk adımını atan Şimşek Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'nı (CSO) başarılı bir şekilde yönetince dikkatleri üzerine çekti ve yurt dışına kursa gönderildi. 1959 yılında yurda dönünce de CSO'ya yardımcı şef olarak atandı. 25 yıla yakın bir süre boyunca CSO'daki şeflik görevinin yanı sıra Ankara Devlet Konservatuvarı'nda öğretmenliğe de devam etti.

Türkiye'de büyük çoğunluk onu pazar günleri TRT 1 ekranında yönettiği 'Pazar Konseri' ile tanıyordu. Şimşek'in bu konserlerinin en önemli özelliklerinden biri de çalacağı parçaları seyircilere anlatmasıydı. Bu onun kişiliğinin adeta bir göstergesiydi. Yaşamı boyunca çocuklardan büyüklere kadar her yaş grubuna müziği anlattı icra etti.

Hikmet Şimşek sadece klasik müziğin Türkiye'de yerleşmesine katkıda bulunmamış Türk besteci ve sanatçılarının yurt dışında da tanınmalarını sağlamıştı. Onların eserlerini yurt dışındaki orkestralarla icra etmiş ve plak kayıtlarını yapmıştı.12 Ekim 2001 tarihinde öldü.

HAKKINDA YAZILANLAR

Efsane Şef Veda Etti
Hürriyet 13 Ekim 2001

1924 yılında Siirt'te doğan tüm Türkiye'ye klasik müziği sevdiren Şimşek yurtdışında plak kaydı yapan ilk Türk orkestra şefiydi.
Ünlü orkestra şefi Devlet Sanatçısı Hikmet Şimşek dün yaşamını yitirdi. Beynindeki tümör nedeniyle bir süredir rahatsız olan sanatçı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi'nde tedavi görüyordu.


SANAT SERVİSİ

Ölümü herkesi üzdü hizmetleri unutulmaz

Gürer Aykal (Şef):


Türkiye'ye her alanda yaptığı hizmetler hiçbir zaman unutulmaz. Özellikle müzik eğitimine genç yaşından son günlerine kadar sürekli yaptığı katkılar ileride meyvesini verip onun huzur içinde yatmasını sağlayacaktır. Bütün müzikseverlere müzisyenlere baş sağlığı diler ailesine üzüntülerimi içtenlikle paylaştığımı bildirmek isterim.

Bestecilerimizi yüreklendirdi

Cem Mansur (Şef): Türk bestecilerinin dünyaya duyrulmasında çok önemli bir yeri vardı. Onların eserlerini yurt dışında seslendirdi plak yaptı. Şu an Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası ile konser vermek üzere Bandırma'da bulunuyoruz. Bütün orkestra büyük bir üzüntü içinde. Kendisini çok fazla tanıma fırsatım olmamıştı ama yaptıklarını yakından izliyordum. Çok büyük bir kayıp.

Plak yapan ilk şef

Hikmet Şimşek klasik müzik alanında bir çok ilki başaran müzikçilerden biriydi. Türkiye'deki ilk müzik festivallerini yönetti. Evrensel müziğin yurt alanına yayılmasında öncülük ederek Ankara Radyosu Oda Orkestrası ile Çoksesli Korosu'nun ve televizyon müzik bölümünün kurulmasına hizmet etti. Bu kuruluşlarda iki yıl süreyle yöneticilik yaptı.

Hikmet Şimşek İzmir Çukurova ve Bursa Devlet Senfoni Orkestraları'nın da kuruculuğunu üstlendi. Sanatçı çağdaş evrensel Türk müziğinin gönüllü misyoneri olarak yurtiçinde sunduğu bini aşkın konser radyo ve televizyon programlarının yanı sıra yurtdışında yönettiği 200 kadar konserin büyük çoğunluğunda bu eserlerin tanınmalarını sağladı. Şimşek Türkiye'deki birçok ilk etkinliğin yanı sıra yurtdışında plak kaydı yapan ilk Türk orkestra şefiydi. Hikmet Şimşek ressam Nihal Şimşek ile evliydi.

Mahzuni Şerif
1940�lı yılların başında doğmuştur. Oniki yaşından bu yana halk ozanlığı geleneğini devam ettirmektedir. Toplumsal sorunları sorgulayan toplumsal hemen her konuyu eserlerinde dile getiren günümüz halk ozanlarındandır.

Sora Sora

Divane ettin aklımı
Taştan taşa vura vura
Aradım can yoldaşımı
Baştan başa sora sora

Kimi yanar kimi söner
Kimi iner kimi biner
Saraylar virana döner
Baştan başa dura dura

Gir Mahzuni dost bağına
Kar yamış dostluk dağına
Gençliğim ömrüm çağına
Baştan başa yara yara

*
Şu Dünyanın Aleni

Kolay değil şu dünyanın aleni
Kuru lafla sürülmez ki süreyim
Tutupta nefsime idam kararı
Vicdan vardır verilmez ki vereyim

İçime akıyor gözümün yaşı
Ne kadar zor olur ahbalan taşı
Erciyes Dağı�nda uçan bir kuşu
Kör gözünen görülmezki göreyim

Kalkmadı dizimin gayrı dermanı
Ekin ektim yapamadım harmanı
Suçum yokken beyler vermiş fermanı
Dost Mahzuni verilmez ki vereyim

Seyrani ( 1800)- (1866)
1800 yılında Kayseri-Develi'de (Everek) doğdu.Develi ilçesi imamı Cafer Ağa�nın oğludur. Öğrenimine memleketinde başladı İstanbul'da tamamladı. Sultan Abdülmecid döneminde İstanbul'da yedi yıl kaldı. Âşık kahvehanelerinde konaklarda ve hatta sarayda çalıp söyledi. Tasavvufa ilgi duydu. Hicivleri yüzünden İstanbul'dan kaçmak zorunda kaldı. Bir süre Halep'te bulundu. Memleketine döndü. Hayatının son zamanları yokluk ve sefalet içinde geçti. Âşık ve dîvân tarzı şiirler yazdı. Sistemin aksayan yönlerini hicvetti. Beşerî duyguları sağlam bir dil ve içten bir anlatımla şiirleştirdi. Şiirleri üzerine çeşitli araştırmalar yapıldı ve yayınlandı.1866 yılnda öldü.

Gönül senden geçer yardan geçemez
Bağlanmış ikrara kavi özlüyüm
Her sözüm dinleyen özüm seçemez
Sırat köprüsünden ince sözlüyüm

Benim sözüm çürük değil sağ gibi
Çürük sözler erir akar yağ gibi
Üzerinden kervan geçer dağ gibi
Yokuşluyum sanma beni düzlüyüm

Yolcu ateş yakmak ile yol almaz
Erenlerin dokunduğu çul yanmaz
Cehennemde günah yanar kul yanmaz
Ben günahtan sürmelenmiş gözlüyüm

Seyrani aradım onu her yerde
Aşk-ı hakikatla düştüm bu derde
Tuttum günahımdan yüzüme perde
Rabbim divanında kara yüzlüyüm
********
Ateş vapurunu icat eyleyen
Yelken açıp yel kadrini ne bilsin
Süleyman dır kuş dilini söyleyen
Her Süleyman dil kadrini ne bilsin

Hayvanlarda bir kaç çeşit fıkralar
Kimi düzen aşar kimi yorgalar
Gübreliğe inip kokan kargalar
Has bahçede gül kadrini ne bilsin

Seyrani babanın beli büküldü
Ağzının içinde dili döküldü
Davud nebi haddesinden çekildi
Saz çalmayan tel kadrini ne bilsin

Tanju Okan ( 1938)- (23.05.1996)
Pop Müzik
Doğum Yeri : İzmir
Doğum Tarihi : 1938
Kariyeri : Balıkesir Lisesi´nden mezun olduktan sonra İtalya´ya giderek şan eğitimi aldı. Profesyonel müzik yaşamına 1961 yılında Ankara´da başladı. Ertesi yıl İstanbul´a yerleşti ve Müfit Kiper Orkestrası´nda solist olarak çalışmaya başladı. 1963 yılında Amerika´da konserler verdi. Tanju Okan Milli Orkestra´yla birlikte Türkiye´yi Balkan Müzik Festivali´nde temsil etti. İlk evliliğini yirmidokuz yaşında Nur Erbay´la yaptı. Sekiz ay süren bu birliktelikten Tansu adında bir oğlu oldu. 1964 yılında 'İbibikler Öter Ötmez Ordayım' adını taşıyan ilk kırkbeşliğini çıkardı. Fransız Barclay firmasıyla dört plak çalışması yapan Okan 'Hasret' adlı çalışmasıyla geniş kitlelerce tanındı. Ardından görkemli sesiyle yorumladığı 'Kadınım' 'Bir Falcı Vardı' 'Ayyaş' 'Öyle Sarhoş Olsam Ki' 'Kemancı' 'Bu Benim Halkım' 'Dostlarım' 'Yıldönümü' ve 'Kaderim' gibi bir çok parçasıyla şöhret buldu. Bu arada ikinci evliliğini 1976 yılında Zerrin Erdoğan´la yaptı ve bu evliliği de ondört ay sürdü. Tanju Okan´ın son albümü 1995 yılında Marş Müzik´ten çıkan 'İşte Tanju Okan ´95' oldu. Yılların sırtına yüklediği yorgunluğa rağmen Başak Başer ve Reha Erdir´in söz ve müziğini yazdığı 'Yağmurla Gelen Düşler' 'Artık Yoruldum' 'Mavi Gözler' 'Sevdiğimi Söyle' 'Bil Ki' 'Sensiz Esen Rüzgarlar' 'Kalbi Kırık Serseri' 'Anılarım' 'Bir Zamanlar' ve 'Son Güller' adlı şarkıları seslendirdi.

Uyuşturucu kültürünü meşrulaştırdı
İçki sigara benim tek dostum ve Öyle sarhoş olsam ki adlı şarkıları başta olmak üzere şarkılarında alkol ve uyuşturucu kültürünün yaygınlaşmasına katkıda bulundu.Alkole olan düşkünlüğüyle bilinen Tanju Okan Urla´ya yerleşerek bu alışkanlığından kurtuldu. 22 Nisan 1995´ta aşırı kilo kaybı ve kalp yetmezliği şikayeti ile hastaneye kaldırılan Tanju Okan´a siroz teşhisi kondu ve bundan sonra acılı günleri başladı. Ve yaklaşık bir yıl sonra 23 Mayıs 1996 tarihinde öldü.

Yıldırım Gürses ( 1939)
1939 yılında Bursa'da doğan Yıldırım Gürses Bursa Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi İşletme Bölümü'nü bitirdi. Sanat hayatına 1951 yılında Bursa Ses Kralı seçilerek başladı. 1959'da da Üniversitelerarası Ses Kralı seçildi. 1961 yılında kendisi gibi ses sanatçısı olan Ayla Gürses'le evlendi. Bu evlilikten Bayazıt adını verdiği bir oğlu dünyaya geldi. 1965 yılında Hürriyet Gazetesi'nin düzenlediği Altın Mikrofon yarışmasını kazandı.1961 yılında Devlet Opera imtihanına girdi ve birinci oldu. Opera'da 7 - 8 ay çalıştıktan sonra ayrıldı.Gürses 1965 yılında Hürriyet'in düzenlediği Altın Mikrofon Şarkı Yarışması'nı kazanarak müzik dünyasına adımını atmıştı. 350'yi aşkın Türk Sanat Müziği bestesine imza atan ünlü sanatçı Yıldırım Gürses 14 Mayıs 2001 tarihinde 61 yaşında kalp krizi sonucu öldü.


HAKKINDA YAZILANLAR

Leylaklar döküldü güller ağladı
Yeni Asya 15 Mart 2001

Gürses 1987 yılında en iyi erkek sanatçı olarak Altın Kelebek ödülünü kazandı. Bugüne kadar 350'yi aşkın şarkı yazan Gürses'i ilk bestesi 'İçime Hep Hüzün Doluyor'la hatırlıyoruz.

En sevilen şarkılarını arasında "Mevsimler Yas Tutup Güller Ağlasın Gençliğe Veda Mazideki Aşk Aşk Çiçeği 35 Yaş Sonbahar Rüzgarları Son Mektup Bir Garip Yolcu Eller." Ünlü besteci 'Hoş Sada' adlı yapımla Türk Müziği'ne çok sesliliği getirdi. Ancak bu çok seslilik bazı müzik adamlarınca Türk Müziği'ne uygun bulunmadı. Geçtiğimiz aylarda 'Anılarla Yıldırım Gürses' adlı albümü çıkartarak 14 yıl aradan sonra müzik dünyasına geri döndü. Muazzez Ersoy'un geçtiğimiz hafta piyasaya çıkan 'Nostalji 10-11-12' albümünde Yıldırım Gürses'in üç eseri yer alıyor. Bunlar 'Bir Garip Yolcuyum' 'Güller Ağlasın' ve 'Körfezdeki Üç Beş Güzel'.

Aşık Hüdai ( 1940)
Aşık Hüdai (Sabri Orak)
1940 yılında Maraş� ın Göksun ilçesinin Yoğunoluk köyünde doğdu. 11 yaşından itibaren irticalen şiir söylemeye başladı. Yaşlı ve usta aşıkların yanında kendisini yetiştirmiştir. Küçük yaşta babasını yitirir. Okumayı yazmayı birçokları gibi Hüdai de askerlikte öğrenir.

İki yıl Konya da yapılan aşıklar bayramına katıldı. 1968 yılında şiir dalında birinci olarak Fuzuli ödülünü aldı. 1969 da atışma ve şiir dallarında ikinci olarak Dadaloğlu ve Yunus Emre ödüllerini kazanmıştır. Şiirleri iç dünyasını yansıtır. Tasavvufa yönelmiştir. Şiirlerinde kendine özgü bir incelik ve deyiş güzelliği vardır.

DUYGULAR DÖNÜŞTÜ SÖZE

Erenler Zehir Getirin
Balınan Öldürmen Beni
Bağrıma Diken Batırın
Gülünen Öldürmen Beni

Hiçlik Aleminde Mestim
Varlık Sevdasını Kestim
Yokluk Benim Eski Dostum
Malınan Öldürmen Beni

Yar Diyerek Yana Yana
Can Teslim Ettik Canana
En Yakınım Kıysın Bana
Elinen Öldürmen Beni

Bir Aşktır Düştü Özüme
Yanarım Kendi Közüme
Leyla Görünüp Gözüme
Çölünen Öldürmen Beni

Duygular Dönüştü Söze
Yanık Seda İşler Öze
Dertli Dertli Vurup Saza
Telinen Öldürmen Beni

Hüdaiyim Daldım Gama
Saldı Beni Demden Deme
Asın Kesin Yüzün Amma
Dilinen Öldürmen Beni