Konu: Rubailer

Ömer Hayyam.
Her dizesi ayrı bir ders.

Dünyada akla değer veren yok madem
Aklı az olanın parası çok madem
Getir şu şarabı alın aklımızı:
Belki böyle beğenir bizi el alem!

TesekkurLEr

Her sabah yeni bir gün doğarken
Bir gün de eksilir ömürden;
Her şafak bir hırsız gibidir
Elinde bir fenerle gelen.


Yaşamanın sırlarını bileydin
Ölümün sırlarını da çözerdin;
Bugün aklın var bir şey bildiğin yok:
Yarın akılsız neyi bileceksin?


Mal mülk düşkünleri rahat yüzü görmezler
Bin bir derde düşer canlarından bezerler.
Öyleyken ne tuhaftır yine de övünür
Onlar gibi olmayana adam demezler.

Şu dünyada üç beş günlük ömrün var
Nedir bu dükkanlar bu konaklar?
Ev mi dayanır bu sel yatağına?
Bu rüzgarlı yerde mum mu yanar?


Niceleri geldi neler istediler;
Sonunda dünyayı bırakıp gittiler;
Sen hiç gitmeyecek gibisin değil mi?
O gidenler de hep senin gibiydiler.

Dert de neymiş? O mu bizi ağlatacak?
O mu sevinç bayrağımızı yırtacak?
Gelin atalım şunu gönül yurdundan:
Yoksa içimizde fitne çıkartacak.

Ey doğru yolun yolcusu çaresiz kalma;
Çıkma kendinden dışarı serseri olma;
Kendi içine sefer et erenler gibi:
Sen görenlerdensin dünya seyrine dalma.


Biliyorum varlığın yokluğun dış yüzünü;
Yükselmenin de alçalmanın da içyüzünü;
Ne çıkar öte yanını da bilsem feleğin:
Bezmişim bilgiden atmışım her türlüsünü


Elimde olsa dünyayı küçümserdim;
İyisine de kötüsüne de yuf çekerdim;
Daha doğrusu bu aşağılık yere
Ne gelirdim ne yaşardım ne ölürdüm.


Olanların olacağı belliydi çoktan;
İyiyi kötüyü yazmış kaderi yazan;
Ta baştan gereği düşünülmüş her şeyin:
Neden boşuna uğraşır dertlenir insan?


Dünyada olan biteni ben de görmedeyim;
Haksızlıkları hep baş köşelerde görmedeyim;
Fesuphanallah! Nereye bakarsam bakayım
Kendi mutsuzluğumu her yerde görmedeyim.


Yetmiş iki ayrı millet bir o kadar da din!
Tek kaygısı seni sevmek benim milletimin;
Kafirlik müslümanlık neymiş sevap günah ne?
Maksat sensin araya dolambaçlar girmesin.


Akılla bir konuşmam oldu dün gece;
Sana soracaklarım var dedim;
Sen ki her bilginin temelisin
Bana yol göstermelisin.
Yaşamaktan bezdim ne yapsam?
Birkaç yıl daha katlan dedi.
Nedir; dedim bu yaşamak?
Bir düş dedi; birkaç görüntü.
Evi barkı olmak nedir? dedim;
Biraz keyfetmek için
Yıllar yılı dert çekmek dedi.
Bu zorbalar ne biçim adamlar? dedim;
Kurt köpek çakal makal dedi.
Ne dersin bu adamlara dedim;
Yüreksizler kafasızlar soysuzlar dedi.
Benim bu deli gönlüm dedim;
Ne zaman akıllanacak?
Biraz daha kulağı burkulunca dedi.
Hayyam' ın bu sözlerine ne dersin dedim;
Dizmiş alt alta sözleri
Hoşbeş etmiş derim dedi.

Aşıklar meclisinde yer bulmuşuz birlikte;
Dünyanın dertlerinde kurtulmuşuz birlikte;
İçip birer kadeh bu sevincin şarabından
Özgürlüğe ermiş sarhoş olmuşuz birlikte.


İnsan çeker çeker de sonra hür olur;
İnci sedef zindanlarda yuğrulur.
Paran pulun yoksa bugün sağlık olsun:
Bugün boş duran kadeh yarın doludur.


Gençlik bir kitaptı okuduk bitti;
Canım bahar geçti çoktan kış şimdi.
Hani sevincin o cıvıl cıvıl kuş?
Nasıl ne zaman geldi nasıl gitti?


Yerleri yapmış gökleri kurmuşsun ama
Sensin bunca gönülleri yakıp yıkan da.
Ne kızıl dudakları ne altın saçları
Almışın süprüntüler gibi kara toprağa.




Dostum olan olmuş vahlanma boşuna;
Dünyayı kara zindan etme başına.
Yaşamana bak elinden tek gelen bu:
Olacakları danışan var mı sana?



Sevgilim ömrü derdim gibi bitmeyesi
Bu sabah bütün cömertliği üstündeydi.
Bir göz atıverdi bana geçip giderken:
İyilik et denize at mı demek istedi?


Ömer Hayyam